Piyasa Gözetimi ve Denetimi
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Nedir?
PGD Kuruluşları
PGD Kuruluşlarının İlgili Web Siteleri
Piyasa Gözetimi ve Denetimine İlişkin Yasal ve İdari Altyapı
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Nedir?
Piyasa gözetimi ve denetimi (PGD), ürünün piyasaya arzı veya dağıtımı aşamasında veya ürün piyasada iken ilgili teknik düzenlemeye uygun olarak üretilip üretilmediğini, güvenli olup olmadığını denetlemek veya denetlettirmek; güvenli olmayan ürünlerin güvenli hale getirilmesini temin etmek, gerektiğinde yaptırımlar uygulanmasını sağlamak amacıyla ilgili kuruluşlar tarafından yapılan her türlü faaliyeti kapsamaktadır.
PGD, bir kamu kuruluşu faaliyeti olarak 4703 sayılı Çerçeve Kanun (Bkz. Piyasa Gözetimi ve Denetimine İlişkin Yasal ve İdari Altyapı) ile tasdik edilmiştir.
PGD kuruluşları (Bkz. PGD kuruluşlarının ilgili web siteleri) proaktif ve reaktif denetimler yürütmektedir. Bu denetimlerde, öncelikli alanlar/ürünler aşağıdaki hususlar dikkate alınarak belirlenmektedir.
- Daha önceki PGD faaliyetlerinin sonuçları,
- Şikâyetler,
- Ürünü kullanan hedef gruplar,
- Basında yer alan haberler,
- Kazalar
- Menşe ülke vb.
Bu kapsamda PGD faaliyetleri aşağıdaki aşamalardan oluşmaktadır:
- İlgili kuruluş, yukarıda belirtilen öncelikli alanlar/ürünlere göre denetimin gerçekleştirileceği firmaların ürün gruplarının ve risk faktörlerinin hesaba katıldığı bir planlama yapar.
- Bu plan çerçevesinde ilk olarak görsel denetim yapılır ve ürünün işaret, belge kontrolü gerçekleştirilir. Gerekli görüldüğü durumlarda da numuneler alınır.
- Alınan numuneler, laboratuar analizine tabi tutulur.
- Yapılan denetim sonucunda güvensizliği tespit edilen ürünle ilgili olarak ürünün;
- piyasaya arzının yasaklanması,
- piyasadan toplatılması,
- belirlenen süre içerisinde güvensizliğinin giderilmesine yönelik olarak üreticinin uyarılması,
- güvensizliğinin giderilememesi halinde, ürünün kısmen veya tamamen bertaraf edilmesi kararları verilebilir.
Bu önlemlere ek olarak, idari para cezası uygulanır. Ayrıca riskten etkilenen kişi sayısına bağlı olarak, yerel ve ulusal basına duyuru yapılır.
PGD kuruluşları
Piyasa Gözetimi ve Denetimi, Türkiye’de ürüne ilişkin mevzuatı hazırlamaya ve uygulamaya yasal olarak yetkisi bulunan kamu kuruluşlarının sorumluluğundadır. Bu kuruluşlar ile sorumlu oldukları ürün gruplarını gösteren liste aşağıdaki gibidir:
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Kuruluşu |
Ürün Grupları |
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı |
Elektrikli ve elektronik ürünler, Makineler, Sivil kullanım amaçlı patlayıcılar, Motorlu taşıtlar, Asansörler, Ev aletleri, Gaz yakan cihazlar, Basınçlı ekipmanlar(basit basınçlı kaplar dahil), Sıcak su kazanları, Ölçü aletleri, Hazır ambalajlama, Hazır ambalajlama, Hazır giyim, Tekstil ve Ayakkabı, Diğer makineler, Tarım ve orman traktörleri, Dekoratif malzemeler, Mobilyalar, El aletleri, Aygıtlar, Hobi ve spor ekipmanları, Mutfak/Pişirme gereçleri, Çakmaklar, Kırtasiye ürünleri, Çocuk bakım ürünleri ve çocuk ekipmanları, Gıda görünümlü ürünler. |
Sağlık Bakanlığı |
Kozmetikler, Oyuncaklar, Deterjanlar, Tıbbi cihazlar, Kimyasal ürünler (dövme mürekkebi, temizleme ve yıkama ürünleri) |
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı |
Gıda maddeleri, Gıdalarla temas eden materyaller, Yem, Gübreler, Tıbbi ürünler |
Bayındırlık ve İskân Bakanlığı |
Yapı malzemeleri |
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu |
Telsiz ve Telekomünikasyon terminal ekipmanları |
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı |
Kişisel koruyucu donanımlar |
Denizcilik Müsteşarlığı |
Gezi tekneleri, Gemi Teçhizatı |
Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu |
Tütün ve Tütün Mamulleri, Alkollü İçecekler, Etil Alkol |
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu |
Yakıtlar, Petrol ve Gaz |
Çevre ve Orman Bakanlığı |
Katı yakıtlar, Pil ve Akümülatörler |
Kuruluşların İlgili Web Siteleri
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
Genel bilgiler için tıklayınız.
İhbar/Şikayet için tıklayınız.
Sağlık Bakanlığı
Genel bilgiler için tıklayınız.
İhbar/Şikayet için tıklayınız.
http://www.saglik.gov.tr/sburunsikayet/
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Genel bilgiler ve İhbar/Şikayet için tıklayınız.
http://www.csgb.gov.tr/csgbPortal/isggm.portal?page=ulusalprojeler&id=3
Denizcilik Müsteşarlığı
Genel bilgiler ve İhbar/Şikayet için tıklayınız.
http://www.denizcilik.gov.tr/tr/sss/sikayet.asp
Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu
İhbar/Şikayet için tıklayınız.
http://www.tapdk.gov.tr/duyurular.asp
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı
İhbar/Şikayet için tıklayınız.
http://www.bayindirlik.gov.tr/turkce/yapidenetim/html/sikayet.htm
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı
İhbar/Şikayet için tıklayınız.
http://www.alo174.gov.tr/
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
İhbar/Şikayet için tıklayınız.
http://www.epdk.org.tr/tuketici/petrolsikayet.htm
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu
İhbar/Şikayet için tıklayınız.
http://www.btk.gov.tr/Tuketici/Sikayetler_ve_Oneriler/sikayettds.htm
1 Ocak 1996 tarihinde Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasında Gümrük Birliğinin yürürlüğe girmesiyle birlikte, ülkemiz birçok alanda; AB mevzuatına uyum sağlanması ve uygulamaların da AB uygulamalarıyla paralel hale getirilmesine yönelik bazı yükümlülükler üstlenmiştir.
Bu yükümlülüklerden biri de AB ve ülkemiz arasında ticarette teknik engellerin kaldırılabilmesi ve malların serbest dolaşımı ile piyasaya “güvenli” ürünlerin arzının sağlanabilmesi için, AB’nin ürünlere ilişkin teknik mevzuatına uyum sağlamaktır.
Ülkemiz, bu alanda mevzuat uyumunu büyük oranda gerçekleştirmiş olup, çalışmalar halen devam etmektedir.
Ürünlere ilişkin teknik mevzuatın Avrupa Birliği mevzuatıyla uyumlaştırılması ile birlikte, uygulamada birliğin sağlanabilmesi ve tüketicilere güvenli ürünlerin ulaştırılabilmesi için, PGD sistemimiz Avrupa Birliğindeki uygulamalara paralel hale getirilmeye çalışılmaktadır.
Avrupa Birliği’nde “765/2008/AT sayılı Ürünlerin Pazarlanmasıyla İlgili Akreditasyon ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Gereklerini Belirleyen Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi Regülasyonu” ve “2001/95/AT sayılı Genel Ürün Güvenliği Direktifi” ile temel prensipleri belirlenen PGD, ülkemizde;
- “4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun”,
- Bu Kanuna istinaden 17.1.2002 Tarih ve 24643 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak, 11.1.2002 tarihinde yürürlüğe giren “Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik” ve
- İlgili kamu kuruluşları tarafından yayımlanan ürün spesifik mevzuat (Örneğin, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yayımlanan Makine Emniyeti Direktifi, Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yayımlanan Yapı Malzemeleri Yönetmeliği)
çerçevesinde, 10 farklı kamu kuruluşu tarafından sorumlu oldukları ilgili ürün grupları itibariyle yürütülmektedir.
Kaynak: T.C Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı
